PISA 2025 Açıklandı: OECD'de Okuma ve Matematik Tarihi Dipte, Türkiye Üç Alanda da Yükseldi
OECD'nin 8 Eylül'de açıkladığı PISA 2025'e 91 ülkeden 760 bin öğrenci katıldı. OECD ortalaması okuma ve matematikte tarihinin en düşük seviyesinde; Türkiye fen, okuma ve matematikte puanını artırdı.
OECD, dokuzuncu PISA raporunu 8 Eylül 2026'da yayımladı. PISA 2025 tarihin en geniş katılımlı uygulaması oldu: 91 ülke ve ekonomiden 760 bin 15 yaş öğrencisi fen, okuma, matematik ve hesaplamalı problem çözme alanlarında değerlendirildi. Bu dönemin ağırlıklı alanı fen bilimleriydi. Sonuçları OECD bülteni ve Millî Eğitim Bakanlığı verileriyle derledik.
OECD ortalaması okuma ve matematikte PISA tarihinin en düşük seviyesine indi; fen 2022'ye göre sabit kaldı. Zirvede Çin'in dört bölgesi (B-S-J-Z) ve Singapur var. Türkiye üç alanda da puanını artırdı: fen ve okumada OECD ortalamasının üzerinde, matematikte ortalamayla aynı düzeyde.
OECD genelinde tablo: okuma ve matematikte tarihi düşüş
OECD'ye göre üye ülkelerin ortalaması 2015'ten 2025'e okumada 28, matematikte 22 puan geriledi. OECD bu farkı sırasıyla yaklaşık bir buçuk yıl ve bir yıllık öğrenmeye denk sayıyor. Fen ortalaması 2022 ile 2025 arasında değişmedi. 2025 OECD ortalamaları fen 482, okuma 461, matematik 463 puan.
Kurum, düşüşü tek bir nedene bağlamıyor; raporun ilk cildi öğrencilerin öğrenme isteği, kendi kararlarını yönlendirme duygusu ve okula karşı tutumlarını birlikte inceliyor. Yabancı dil değerlendirmesi Nisan'da, dijital dünyada öğrenme bulguları Mayıs'ta ayrıca açıklanacak.
Zirvede kimler var?
Üç alanda da ilk iki sırayı Çin'in Pekin, Şanghay, Jiangsu ve Zhejiang bölgeleri (B-S-J-Z) ile Singapur paylaştı. Matematikte B-S-J-Z 612, Singapur 563 puan aldı; okumada Singapur 535 ile ilk sırada, B-S-J-Z 527; fende B-S-J-Z 597, Singapur 560. İlk 10'da Estonya, Japonya, Kore, Makao (Çin), Çin Taipei ve Birleşik Krallık yer alıyor.
Matematikte üst düzey (5. ve 6. seviye) öğrenci oranı en yüksek yedi sistem Asya'dan: B-S-J-Z yüzde 54, Singapur yüzde 37, Çin Taipei yüzde 32, Makao yüzde 29, Kore yüzde 23, Japonya yüzde 22, Hong Kong yüzde 21.
Türkiye'nin karnesi
Millî Eğitim Bakanlığı'nın paylaştığı sonuçlara göre Türkiye'den 203 okul ve 7.702 öğrenci sınava girdi. Üç alanda da puan arttı:
- Fen: 494 puan (OECD ortalaması 482). 2022'ye göre +18. OECD içinde 29. sıradan 14. sıraya; 91 katılımcı içinde 19.
- Okuma: 472 puan (OECD 461). +16. OECD içinde 30.'dan 13.'ye; tüm katılımcılar içinde 18.
- Matematik: 462 puan (OECD 463). +9. OECD içinde 32.'den 23.'ye; tüm katılımcılar içinde 28.
Üst düzey performans gösteren öğrenci payı fende yüzde 7,4 ile OECD ortalamasının (yüzde 7,2) üzerinde; okumada yüzde 4,2, matematikte yüzde 7,9. Bakanlık, son on yılda üç alanda da puanını artıran tek OECD üyesinin Türkiye olduğunu açıkladı; OECD notu da Türkiye'nin düşük performanslı öğrenci payını azaltırken üst düzey payını artırdığını kaydediyor (Hürriyet, NTV).
Sıralamayı okurken dikkat
Haberlerde iki farklı taban kullanılıyor: 38 OECD üyesi içindeki sıra ile 91 katılımcının tamamı içindeki sıra. "15 basamak yükseldi" gibi ifadeler bu iki tabandan birine göre hesaplanıyor; karşılaştırma yaparken aynı tabanı kullanmak gerekir. Ayrıca PISA puanları örneklem temelli tahminlerdir; birbirine yakın ülkeler arasındaki fark çoğu zaman istatistiksel olarak anlamlı değildir.
Yurtdışı eğitim planlayanlar için ne anlama geliyor?
PISA 15 yaş grubunu ölçer; üniversitelerin değil, okul sistemlerinin gücünü gösterir. Lise döneminde yurtdışında okumayı ya da bir yaz okulu planlayan aileler için ülke seçiminde bir ipucudur: Birleşik Krallık bu dönemde ilk 10'da; Singapur, Japonya ve Kore ise matematik ve fende açık ara önde.
Üniversite tercihi için PISA yerine program akreditasyonu, bölüm sıralamaları ve mezun istihdamı belirleyicidir; İngiltere ve Kanada sayfalarımızda bu ölçütleri ülke ülke ele alıyoruz. Dil hedefi olanlar için de İngiltere, İrlanda ve Kanada dil okulu rehberleri güncel.
Türkiye'nin yükselişi, yurtdışına giden öğrencilerin daha güçlü bir temelle yola çıktığı anlamına geliyor; özellikle fen ve okuma tarafında OECD ortalamasının üzerinde olmak, İngilizce hazırlık ve foundation programlarında hızlı ilerlemeyi kolaylaştıran bir işaret.
Kaynaklar
- OECD basın bülteni: PISA 2025, okuma ve matematik performansı OECD genelinde keskin düştü (8 Eylül 2026)
- OECD, PISA 2025 Results (Volume I): Future-Ready Students
- Hürriyet: PISA 2025 sonuçlarına göre Türkiye her alanda en fazla yükselen ülke oldu
- NTV: PISA 2025 sonuçları açıklandı, Türkiye puanını en fazla artıran ülke oldu
Burak Develi
Eğitim Danışmanı
Ankara Üniversitesi Spor Bilimleri mezunu Burak, Erasmus programıyla Polonyada eğitim almış deneyimli bir eğitim danışmanıdır. Dil okulları ve üniversite programlarında uzmanlaşan Burak, 7 ülkede uzmanlık sunmaktadır.
